• Atilla Kesecek

YENİ KANUN TEKLİFİ İLE WHATSAPP KONUŞMALARI DENETLENECEK Mİ?


Meclise sunulan 62 maddelik torba yasa teklifi KYK borcu, işten çıkarılmaların 3 ay süre ile yasaklanması, market zincirlerine yönelik düzenlemeler gibi birçok yeni değişiklik tekliflerini kapsamaktadır. Biz bu yazımızda teklifin sadece 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun ve 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’na ilişkin kısmını inceleyeceğiz.



İlk olarak torba yasa teklifi ile 5651 sayılı Kanun’a ‘’sosyal ağ sağlayıcısı’’ olarak yeni bir tanım eklenmektedir. Sosyal ağ sağlayıcı: Sosyal etkileşim amacıyla kullanıcıların internet ortamında metin, görüntü, ses, konum gibi verileri oluşturmalarına, görüntülemelerine veya paylaşmalarına imkân sağlayan gerçek veya tüzel kişiler. Yani bu tanım günlük hayatta sıkça kullanılan Instagram, Facebook, Twitter gibi siteleri kapsamaktadır.



Tanımın yanında kanun bu sağlayıcılara ek yükümlülükler öngörmektedir. Teklife göre; Türkiye’den günlük erişimi bir milyondan fazla olan yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcı, Kurum, Birlik, adli veya idari makamlarca gönderilecek tebligat, bildirim veya taleplerin gereğinin yerine getirilmesi ve kişiler tarafından bu Kanun kapsamında yapılacak başvuruların cevaplandırılması için yetkili en az bir kişiyi Türkiye’de temsilci olarak belirlemek ve bu kişinin kimlik ve iletişim bilgilerini Kuruma bildirmekle yükümlüdür. Sosyal ağ sağlayıcı bu kişinin iletişim bilgilerine kolayca görülebilecek ve doğrudan erişilebilir bir şekilde internet sitesinde yer verir.



Ceza Muhakemesi Kanunu 332. Maddeye göre; Suçların soruşturma ve kovuşturması sırasında Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından yazılı olarak istenilen bilgilere 10 gün içinde cevap verilmesi zorunludur.Kanun bu düzenleme ile tebligat ve haberleşmenin zor olduğu yurtdışı merkezli sağlayıcıların taraf olduğu veya bilgisine ihtiyaç duyulduğu durumlarda kişilere ulaşma kolaylığı amaçlamaktadır.



Bu noktada bazı yazarlar tarafından sosyal medyada anonimliği ortadan kaldırılmayı hedefleyerek insanların fişlenmeye çalışıldığı eleştirisi yapılmaktadır. Şahsi kanaatimce bu eleştiriye katılmıyorum. Zira sosyal medya kimliğin saklanarak kişilere hakaret, ırkçılık, tehdit, nefret söylemi yapabileceğiniz bir mecra olmamakla birlikte, profil sahibinin bilgilerine ulaşılmasının çok zor veya imkansız olması durumu kanunları işlevsiz kılmak için kullanılamaz. Bu düzenlemeler çok titizlikle uygulanmalı, basının haber verme ve eleştiri haklarının özüne dokunulmadan, aynı zamanda hak sahibinin çıkarlarını koruyacak şekilde kullanılmalıdır.



Teklifin 56. Maddesinde; temsilci belirleme ve bildirme yükümlülüğünü yerine getirmeyen sosyal ağ sağlayıcıya, Kurum tarafından bildirimde bulunulur. Bildirimden itibaren otuz gün içerisinde temsilci belirleme ve bildirme yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde, sosyal ağ sağlayıcının internet trafiği bant genişliğinin %50 oranında daraltılması için Kurum tarafından sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. Bu kararın uygulanmasından itibaren 30 gün içerisinde söz konusu temsilci belirleme ve bildirme yükümlülüğünün yerine getirilmemesi halinde, sosyal ağ sağlayıcının internet trafiği bant genişliğinin %95 oranında daraltılması için Kurum tarafından sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir. Temsilci belirleme ve bildirme yükümlülüğünün yerine getirilmesi halinde karar kendiliğinden hükümsüz kalır. Yasa koyucu burada bildirim yapılmaması halinde bant genişliğini belirtilen oranlarda değiştirdiğinde siteye tamamen erişim yasağı kararı gelmese dahi sitede işlem yapılamayacak derecede yavaşlama olarak kullanılamaz hale gelecektir. Yani zaman zaman Türkiye’den erişimin engellediği sitelere VPN aracılığı ile giriş yapılmasının önüne geçmeyi hedeflemektedir.



Torba kanunun 57. Maddesi ile 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu’na ‘’şebekeler üstü hizmet’’ tanımı eklenmektedir. Şebekeler üstü hizmet: İnternet erişimine sahip abone ve kullanıcılara, işletmecilerden veya sağlanan internet hizmetinden bağımsız olarak bir yazılım vasıtası ile sunulan; sesli, yazılı, görsel iletişim kapsamındaki kamuya açık elektronik haberleşme hizmetleri veya yazılım platformu vasıtasıyla sunulan uygulama hizmetleri. Bu tanıma akıllı telefon ve bilgisayarlarda kullanılan Skype, Whatsapp, WeChat, Telegram gibi uygulamalar dahil olmaktadır.



Teklifin devamında Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’na kamu yararı gereklerini göz önünde bulundurarak şebekeler üstü hizmet sunumuna ilişkin gerekli düzenlemeleri yapmaya, yetkilendirilmeksizin şebekeler üstü hizmet sunumunun engellenmesine ilişkin tedbirleri almaya, gerektiğinde işletmecilere Kurum düzenlemelerinde öngörülen tedbirlerin alınması için yükümlülük getirmeye yetkilidir.



İlgili teklifin medyaya yansıması ile Whatsapp vb. iletişim uygulama gruplarında ilgili sohbetlerin silinmesi veya grupların terk edilmesi önerileri sunularak vatandaşta bir panik havası oluşmasına yol açmıştır. Teklifte görüleceği üzere kişilerin mesaj içeriklerine ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır.



Ayrıca Whatsapp iletileri, SMS gibi doğrudan mobil hizmet sağlayıcıları üzerinden gönderilmemekte, uçtan uca şifreleme yolu ile iletilmektedir. Bu sistem ile şifreleme anahtarı yalnızca mesajı gönderen ve mesajı alan kişide bulunmaktadır. Yani mesajlar sunucu üzerinde değil telefondan çözümlendiğinden dolayı sunuculardaki bilgiler alınsa dahi mesajların içeriği görüntülenemeyecektir. Yani kullanılan cihaza erişim yapılamadığı sürece bu konuşmaların içeriği belirlenemeyecektir. Bunun yanı sıra nüfusun büyük bir çoğunluğunun bu uygulamayı kullandığı düşünüldüğünde günlük veri akışını kayıt altına alabilecek bir altyapının bulunmadığı kanaatindeyim. Bu teklif yasa halini alsa dahi vatandaşların sohbet geçmişlerini temizlemesini veya gruplardan ayrılmasını gerektirecek hiçbir durum yoktur.


STJ. AV. ATİLLA KESECEK



'' Bir insanı kaybetmek çok kolaydır. Bir söze, bir davranışa bakar. Oysa zor olan bir insanı kazanmaktır. Çaba gerektirir. Biz insan biriktiririz. ''

İstanbul, Türkiye